Is uw organisatie ‘Future Proof’?

Enkele dingen weten we zeker over de toekomst, andere trends weten we met een hoge waarschijnlijkheid en enkele ontwikkelingen zijn meer speculatief, maar redelijk waarschijnlijk.

Auteur:
Functie: Crossmedia Consultant

Het bewegende beeld, video en animatie zijn een fantastisch medium om informatie over te dragen. Na de academie voor beeldende...

Welke veranderingen komen er aan op het gebied van onderwijs, werk en technologie?

Dat wat we zeker weten en wat een allesbepalende invloed op de toekomst zal hebben, is de demografie. Dit betekent dat de toekomst de komende twintig jaar bepaald zal worden door mensen die nu al geboren zijn. Waar er honderd jaar geleden sprake was van een bevolkingspiramide, heeft deze nu meer de vorm van een paddestoel. Een dunne steel moet een brede hoed dragen. In de jaren na nu is er slechts een beperkt aantal jongeren en een groot aantal ouderen. Het grote aantal babyboomers is al vaak in de publiciteit geweest. In feite is er een nog grotere bevolkingsbubbel die aan het vergrijzen is. Deze bestaat uit veertigers en vijftigers. Je ziet dat de bevolkingsomvang van mensen onder de veertig elk jaar daalt. Hieruit volgt al een eerste trend. Langer doorwerken en bijscholing voor ouderen zal de regel zijn in de toekomst.

De belangrijkste technologische trend is het exponentieel toenemen van het rekenvermogen van computers. De Wet van Moore is al actief sinds de Tweede Wereldoorlog. Een goedkope smartphone heeft nu meer rekenvermogen dan de kolossale computer van een halve eeuw geleden. En dit proces zal nog zeker twintig jaar aanhouden. Miniaturisering was de drijvende kracht tot nu toe, maar inmiddels bereiken we de grens van het atoom. Kleiner dan dat ligt op dit moment ver buiten het bereik van onze techniek. 3D-chips en kwantumcomputers zullen het stokje gaan overnemen.

Jeugdwerkloosheid
De jeugdwerkloosheid is momenteel hoog en dit is een enorm probleem: jongeren die nu nog niet werken, zullen ook als ze ouder zijn alsnog op relatief jonge leeftijd werkloos worden en vaak werkloos blijven. Gezien de enorme tekorten aan personeel rond 2018 en later, moeten deze jongeren nu al aan het werk zodat ze meer kansen hebben op de arbeidsmarkt. Er zal in de jaren na 2018 steeds meer politieke druk komen om meer immigranten toe te laten. Helaas zijn er weinig bronnen van hoogopgeleide immigranten; India en Rusland komen het meest in aanmerking. Ook levert immigratie maatschappelijke spanningen op. Een logisch gevolg is dat er gekozen zal worden voor robotisering en tele-operating.

‘Je zou kunnen zeggen dat het leven op het platteland en in de stad hetzelfde worden. De stad wordt groener en het platteland wordt meer eigentijds.’
(Lidewij Edelkoort, voorspeller en onderzoeker van nieuwe trends)

Duurzame energie
Fossiele brandstoffen en mineralen kunnen niet uit het niets ontstaan. Een langdurige trend is het steeds schaarser worden van olie, aardgas en steenkool, maar ook van strategische mineralen als ijzererts, fosfaat en kaliumhoudend gesteente. Het kost steeds meer moeite om dezelfde hoeveelheid fossiele grondstoffen te winnen. De milieuvervuiling die de winning en verbruik van fossiele grondstoffen met zich meebrengt, wordt eveneens steeds groter en moeilijker te verteren. Steeds sterker groeit het besef dat we moeten kiezen voor hergebruik en duurzame energie. Op dit moment is het kopergehalte op sommige vuilnisbelten al hoger dan in laagwaardig kopererts. Stortplaatsen worden dus de mijnen van de toekomst en terugwinnen van fosfaat uit waterzuiveringsinstallaties wordt bittere noodzaak.

Olie en gas stijgen en dalen snel in prijs. Dit is een voorspeld effect van post-peakoil. Wij verwachten dat door het snel efficiënter worden van zonnepanelen, de prijs van energie per saldo flink zal dalen. De zon levert per uur meer energie dan de mensheid in een jaar verbruikt. Anders gezegd: de mensheid gebruikt slechts één promille van de beschikbare zonne-energie op aarde. Steeds meer van deze energie zal afgetapt worden: denk bijvoorbeeld aan het bekleden van daken, wegen en dijken. Zonne-energie is ook uitstekend schaalbaar: zonnepanelen kunnen zowel door huishoudens als door grootschalige elektriciteitsleveranciers worden geplaatst. In mindere mate zullen ook andere duurzame energiebronnen worden benut. Denk daarbij aan wind-, golfslag- en blauwe energie. Energie-instanties verwachten dat fossiele brandstoffen pas tegen 2050 geheel verdwenen zijn. Wij denken dat uiterlijk rond 2030 fossiele brandstof alleen nog gebruikt zal worden om oldtimers op de weg te houden.

Over kernfusie wordt vaak de grap gemaakt dat het gebruik altijd veertig jaar in de toekomst ligt. Onder meer onderzoekers van Lockheed Martin meldden dat een werkende kernfusiereactor rond 2020 verwacht werd. In het verleden bleken deze voorspellingen onjuist, maar wie weet stellen de onderzoekers ons toch nog voor een prettige verrassing.

Een andere grondstoffentrend is, dat we steeds minder atomen nodig hebben om hetzelfde te bereiken en dat zeldzame atomen vervangen worden door veel voorkomende atomen. Computers en smartphones zijn het duidelijkste voorbeeld, maar ook bijvoorbeeld software die apparaten vervangt, kleine sensoren die labs vervangen en koolstofnanovezels die vele malen sterker zijn dan staal, en op termijn ook als elektrische geleiders koperdraad kunnen vervangen. Mijnbouw op aarde wordt daarmee steeds minder belangrijk en zal vervangen worden door recycling en mogelijk ruimtemijnbouw. Dit wordt ook weerspiegeld in dalende grondstofprijzen.

Robots
Hoe goedkoper energie wordt, hoe makkelijker het wordt om grondstoffen te winnen en dingen te produceren. Met een 3D-printer en soortgelijke machines kan een ontwerp automatisch met één druk op de knop worden gedownload en gekopieerd. Ook niet-menselijke arbeid wordt steeds goedkoper door het oprukken van robots en kunstmatige intelligentie. De voornaamste kostprijs in de toekomst zal daarom uitgemaakt worden door een kunstmatige schaarste: patenten, intellectueel eigendom. Ook land zal met de toenemende bevolking en economische druk, schaarser worden. Omdat het aantal mensen beperkt is, zal ook de waarde van aandacht van mensen zijn waarde houden.

Steeds meer werk dat een mens doet, kan door een computer of robot overgenomen worden. Nu al kunnen systemen als Watson, Siri of Alice geavanceerde taken van een mens overnemen. Transhumanisten zoals Ray Kurzweil verwachten rond 2029 de eerste computer die meer rekencapaciteit heeft dan het menselijk brein. Een tweede belangrijke trend wordt vermoedelijk teleoperating. Dit zijn robots die worden bestuurd door mensen. Immigratie kan worden vervangen door arbeiders uit lagelonenlanden, die vanaf hun woonplaats duizenden kilometers verderop werken. Op termijn, denk aan enkele jaren, zullen ook deze worden vervangen door geheel zelfstandige robots.

Robots en robotica zullen steeds meer oprukken in de samenleving. Er zullen veel banen ontstaan die te maken hebben met het integreren van robotica in de rest van de samenleving en het aansturen en aanpassen van techniek en robots aan mensen.

Carrière
Bijscholing wordt steeds belangrijker. Tegelijkertijd zal scholing selectiever moeten worden. De mens kan maar een beperkte hoeveelheid tijd aan leren besteden. Op dit moment gebruiken we het meeste van wat we op school of de universiteit leren, in feite nooit. We verwachten daarom dat onderwijs structureel deel uit gaat maken van het leven van de werkende. Leerlingen zullen eerder werken en scholing op maat krijgen. Ook ouderen zullen vaker en meer in de schoolbanken terug te vinden zijn.

Het werk van de toekomst, doet steeds meer beroep op vrouwelijke vaardigheden. Mensen met een typisch mannelijke mindset krijgen het daarom moeilijker. Niet competitie, maar samenwerking is een skill die meer gevraagd zal worden. Empathie aankweken wordt daarom, meer dan dingen als programmeren, belangrijk. Hoewel bètawetenschap en techniek de komende twintig jaar een allesoverheersende invloed zullen uitoefenen, zal het gros van de mensen niet met wetenschap en techniekontwikkeling bezig zijn. Zij zijn bezig met het helpen van anderen bij het adapteren aan techniek en het toepassen van techniek. Denk hierbij bijvoorbeeld aan virtual reality en augmented reality.

Computers zijn nu sneller dan ooit, waardoor virtuele werelden de komende jaren voor het grote publiek binnen bereik komen. In 2015 komen de eerste betaalbare virtual reality brillen op de markt en door de backing van grote bedrijven als Microsoft, Facebook en Google zal dit gaan doorbreken. Virtuele werelden moeten gebouwd worden. Hier zal dus veel werkgelegenheid in liggen, mogelijk zelfs te vergelijken met de werkgelegenheid die het internet opleverde.

Ook onze leefomgeving zal steeds meer worden voorzien van informatie: augmented reality. Dragers van een VR-bril zullen een overlay zien van informatie. Ook deze informatie moet er komen. Hier komt veel werkgelegenheid.

Producten op maat zullen steeds belangrijker worden. Bulkproducten zijn voor bijna niets te krijgen; daar is dus weinig meer aan te verdienen. Toegevoegde waarde ligt vooral in tailor made meubels, apparatuur en kleding. Er zal heel veel werkgelegenheid ontstaan voor trendsetters en ontwerpers, die wensen van mensen in kaart brengen en vertalen in ontwerpen op maat voor die mensen.

Drie sectoren kenmerken zich door traagheid en conservatisme. Dit zijn de gezondheidszorg, onderwijs en de bouwsector. Niet voor niets zijn dit ook de sectoren waarin de meeste regelgeving bestaat, maar dit zullen ook de sectoren zijn waarin de grootste veranderingen gaan plaatsvinden.

‘Het individualisme is nu al voorbij. De jonge generaties verlangen ernaar om bij elkaar te zijn, om samen te werken, kennis uit te wisselen en dingen te realiseren. Mensen worden steeds creatiever in het vinden van nieuwe wegen.’
(Lidewij Edelkoort, voorspeller en onderzoeker van nieuwe trends)

Op dit moment werkt de burgercoöperatie PinkArmy aan kankertherapie op maat. Met een recombinant virus dat specifiek het DNA van een kankergezwel in een patiënt aanpakt, wil de groep gezondheidszorg op maat geven. PinkArmy is ook om andere redenen revolutionair: het is open-source en een initiatief van de burgers. De kosten voor het samplen van het DNA van een mens dalen explosief, waardoor therapie op maat steeds meer dichterbij komt. Gezondheid is het belangrijkste goed voor een mens: zelfs de grootste rijkdommen zijn nutteloos als je lichaam aftakelt. We verwachten daarom, dat het belang van gezondheidszorg sterk zal toenemen. Omdat de kosten exploderen, zullen patiënten en ook ziekenfondsen steeds meer zelf goedkope, effectieve therapieën ontwikkelen. Er zullen kickstarters komen voor nieuwe medicijnen.

In het onderwijs heeft klassikaal onderwijs de langste tijd gehad. Khan Academy en online taalcursussen verschaffen uitstekend onderwijs voor minimale kosten. Veel leerlingen, die te kampen hebben met tekort schietend onderwijs, helpen zichzelf met het onderwijs op Khan Academy. Het belang van onderwijs zal toenemen, maar steeds minder onderwijs zal op scholen gegeven worden.

Woningen zijn begin eenentwintigste eeuw relatief gezien veel duurder dan honderd jaar geleden. In de twintiger jaren van vorige eeuw kostte een huis ongeveer vier jaarsalarissen. Nu ligt dit rond de tien jaarsalarissen. Een groot deel van deze toename aan kosten wordt veroorzaakt door duurdere bouwgrond, maar ook een groot deel door verouderde bouwmethoden. Slimme uitvinders ontwikkelden al 3D-printers waarmee complete gebouwen in enkele dagen kunnen worden geprint. Ook komen er steeds meer prefab huizen en nieuwe, goedkopere bouwmethoden. De bouwsector zal daarom inkrimpen.

Wij wensen u een plezierig komend decennium toe met behoud van het goede uit het verleden. Met visie voor de toekomst kan door samenwerking veel succesvol tot stand komen.

Mediavisie heeft van deze visie op de toekomst een video samengesteld. Deze toekomst-video kan goed gebruikt worden als kick off tijdens workshopsessies of presentaties. Voor meer informatie over deze video kunt u contact opnemen met René Reitzema.

Wilt u meer informatie?
Bekijk onze nieuwe online brochure voor alle actuele informatie over dit onderwerp en vele anderen. Neem dan contact met ons op.