Pikken robots onze banen in?

Minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) is van mening veranderd: de opkomst van robots op de arbeidsmarkt is toch iets om ons zorgen over te maken

Auteur:
Functie: Crossmedia Consultant

Het bewegende beeld, video en animatie zijn een fantastisch medium om informatie over te dragen. Na de academie voor beeldende...

Hoe komen mensen straks aan een inkomen als al het werk door robots wordt gedaan?

Toen minister Lodewijk Asscher op 16 februari 2014 tijdens het PvdA-congres sprak, had hij het over berichten die hij de laatste tijd in de krant las met ‘allerlei apocalyptische voorspellingen over de toekomst’. De robots zouden komen en onze banen inpikken, maar hij vond die verhalen onzin. ‘We willen eerlijk werk, we willen goed werk. We willen ook meer werk!’ riep hij tegen de congresgangers. ‘Er zullen weer meer banen komen.’ De oplossingen die hij aandroeg bestonden uit inspiratiedagen voor 55-plussers, sollicitatiecursussen voor jeugdwerklozen en nog veel meer oplossingen die het probleem niet verhelpen maar verbloemen. Door mensen te inspireren, of beter – te laten solliciteren, ontstaan er niet opeens duizenden nieuwe banen.

robot-rene
Maandag 29 september 2014 sprak minister Asscher tijdens het SZW-Congres in Den Haag: ‘Het is namelijk helemaal niet zo vanzelfsprekend dat we zomaar terugkeren naar de lage werkloosheid van voor de crisis. Vroeger dachten we door de vergrijzing iedereen heel hard nodig te zullen hebben op de arbeidsmarkt. Nu begint het tot ons door te dringen dat er misschien juist veel werkgelegenheid kan verdwijnen. Door de snelle opkomst van robots en andere technologie kan de toekomst er drastisch anders uit gaan zien dan het heden.’

Vorig jaar steeg de verkoop van robots met twaalf procent tot bijna 180.000 per jaar, en de verkoop zal alleen maar exponentieel toenemen. In het Japanse Fanuc staat een 720-uurs-fabriek waar robots een maand lang robots maken zonder tussenkomst van de mens. Duizenden robots die in donkere, verlaten hallen robots maken. ‘En robots zijn niet eens de meest belangrijke technologische ontwikkeling. Minstens zo relevant zijn de opkomst van kunstmatige intelligentie, snellere internetverbindingen en de opkomst van de smartphone. Dit opent een scala aan nieuwe toepassingen.’ Waar we volgens Asscher bang voor moeten zijn, is de groei van de ongelijkheid. De kapitaalbezitters – die de robots op hun boodschappenlijstje kunnen zetten – gaan gouden tijden tegemoet. De gemiddelde werknemer zal het daarentegen steeds moeilijker krijgen om met zijn of haar robotcollega te concurreren. Laagbetaalde banen zullen steeds meer vervangen worden door robots die niet ziek worden, geen vakantiedagen opnemen en nooit pauzeren.

Als we ‘ons huiswerk goed doen’ kunnen we op korte termijn de kwaliteit van arbeid nog wel verbeteren door de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren: ‘Het voorkomen van schooluitval en onderwijsachterstanden moet er voor zorgen dat mensen goed gekwalificeerd zijn. Dat voorkomt dat er groepen achterblijven en werkloos worden, met alle kosten van dien.’ keynes

‘De toepassing van nieuwe technologie in het onderwijs biedt nieuwe kansen. Het onderwijs is vaak nog traditioneel ingericht. De leraar of meester staat voor de klas en geeft les, waarbij slechts beperkt ruimte is voor maatwerk. Digitale technologie biedt de ruimte voor meer maatwerk, waardoor elke leerling zijn eigen tempo kan volgen. De docent krijgt dan meer de rol van een begeleider en bewaker van dit individuele leerproces. Flipping te classroom: het leerproces kan zelfs in zijn geheel worden gekanteld, door leerlingen thuis op de computer lessen te laten volgen en ze op school te begeleiden bij het maken van opdrachten.’ Robots en kunstmatige intelligentie gaan er vroeg of laat voor zorgen dat er voor veel mensen geen betaald werk meer zal zijn.

De voorspelling van Keynes uit 1930 dat we een baanloze toekomst tegemoet gaan, gaat nu heel rap de nieuwe realiteit worden. Dit betekent dat we onze inkomsten anders moeten verdelen en dat we daar volgens Asscher ‘nieuwe fiscale instrumenten’ voor moeten verzinnen. Het is natuurlijk moeilijk voor iemand van de Partij van de Arbeid om de arbeid niet als focus te nemen. Een verschuiving naar onderwijs ligt voor de hand. Het onderwijs moet, in de woorden van Asscher ‘niet trainen op routine, maar op het onverwachte. Niet op feiten maar op creatief analyseren en nieuwe wegen zoeken.’ Ik denk dat we nog een stapje verder moeten gaan en dat we de mens als uitgangspunt moeten nemen. Het klinkt als een open deur maar door mensen centraal te zetten en niet werk, onderwijs of de overheid, ontstaat er ruimte voor een geheel nieuwe dynamiek. Geef mensen bewegingsvrijheid (en een inkomen) en ze gaan zelf creatieve oplossingen bedenken en nieuwe wegen inslaan.

Wilt u meer informatie?
Bekijk onze nieuwe online brochure voor alle actuele informatie over dit onderwerp en vele anderen. Neem dan contact met ons op.