Waarom lekkerste hapje voor het laatst?

Dat we tijd hebben uitgevonden is superhandig om onze maatschappij mee te organiseren.

Auteur:
Functie: Crossmedia Consultant

Het bewegende beeld, video en animatie zijn een fantastisch medium om informatie over te dragen. Na de academie voor beeldende...

'Eind goed, al goed' nu ook wetenschappelijk bewezen

Wekkers maken ons wakker, eitjes worden precies lang genoeg gekookt, files ontstaan elke dag voorspelbaar rondom dezelfde tijd, vergaderingen en afspraken beginnen op het afgesproken tijdstip. Door de dagen, uren, minuten een getal te geven hebben we ons leven ook meetbaar gemaakt.

We weten dat de Nederlander gemiddeld zo’n 46 seconden zijn tanden poetst en Amerikanen 50 minuten per dag doorbrengen op facebook, deze informatie is handig voor Prodent en Mark Zuckerberg, maar op persoonlijk niveau doen we niet veel met deze informatie. Dat we het verloop van tijd niet echt ervaren blijkt bijvoorbeeld als we in een flow zitten tijdens werk, sporten, of gamen. Tijd lijkt te vliegen als we plezier hebben maar duurt een eeuwigheid als je in de rij voor de kassa staat. Blijkbaar kan onze ervaring van tijd gemanipuleerd worden.

Peak end Rule

Mooi bewijs hiervan is het experiment van Kahneman en Fredickson dat bekend is geworden onder de naam ‘Peak-end rule’ Het is de theorie die stelt dat we ons vooral de piek en het einde van een ervaring goed kunnen herinneren. Kahneman en Fredrickson ontdekten dit dankzij een experiment met koud water. Proefpersonen moesten hun handen twee keer in een bak met koud water te houden. De eerste keer gedurende 60 seconden, de tweede keer weer dezelfde 60 seconden met aansluitend nog 30 seconden terwijl het water langzaam een graad minder koud gemaakt werd. Normaal gezien zou de voorkeur uit moeten gaan naar de eerste situatie. Je handen 60 seconden in koud water is vervelend, je handen 90 seconden in koud water is nog vervelender. Opvallend genoeg kozen de proefpersonen tijdens de tweede ronde voor de 60 seconden koud water met 30 seconden verlenging in iets minder koud water.

Peak end-rule
Dit komt door de ‘peak-end’-rule, die ervoor zorgt dat we ons de piek en het eind van een ervaring herinneren en op basis daarvan met een oordeel komen. De piek in het begin is in beide gevallen gelijk: namelijk zeer koud water, maar het eind in het experiment is echter anders. In het eerste geval is het eind ook zeer koud, in het andere geval is dat slechts koud. ‘ Blijkbaar maken mensen op basis van de piek en het eind een gemiddelde score: twee keer koud is gemiddeld koud. Een keer koud en een keer minder koud is gemiddeld iets minder koud: de tijd die tussen deze twee momenten ligt wordt niet meegenomen in de ervaring.
lekkerhapje

Dat verklaart waarom een snoepje aan het eind van ziekenhuisbezoek de geleden pijn verlicht, waarom elk concert eindigt met een spetterend toegift. Van een vakantie onthouden we alleen hoogte en dieptepunten: die leveren de verhalen voor thuis en bepalen de ‘eindscore’ van de vakantie. Kahneman heeft het over twee ‘ikken’ Een ervarende ik die alleen in het moment dingen kan ervaren, en een reflecterende ik die terugkijkend op basis van de piekmomenten een verhaal construeert. Hoogtepunten en dieptepunten tijdens een gebeurtenis, of in een verhaal, worden door ons voortdurend afgezet tegen het eind er van. Vanwege het plakje worst vonden we het als kind fijn om naar de slager te gaan, willen we dat het sprookje een happy end heeft en bewaren we het lekkerste hapje voor het laatst.